DIALOG MOTYWUJĄCY - siła dobrego słowa.
rozmowa z Moniką Meinhart-Burzyńską - trenerką i superwizorką POLSKIEGO INSTYTUTU DIALOGU MOTYWUJĄCEGO,
członkinią MINT – Międzynarodowego Stowarzyszenia Trenerów Dialogu Motywującego.
Polski Instytut Dialogu Motywującego (PIDM), jak nazwa wskazuje, zajmuje się DIALOGIEM MOTYWUJĄCYM?
Jak najkrócej można zdefiniować tę metodę?
To skuteczny, potwierdzony naukowo sposób prowadzenia rozmowy, który pozwala umocnić osobistą motywację rozmówcy i zobowiązanie do osiągnięcia konkretnego celu. Pomagający towarzyszy rozmówcy, w atmosferze akceptacji i troski, wydobywając jego własne powody do zmiany.
Metoda opiera się na założeniu, że prowadzący rozmowę jest ekspertem w zakresie określonej formy pomocy, a rozmówca jest ekspertem od swojego życia.
Współdziałanie tych dwóch specjalistów zdecydowanie zwiększa prawdopodobieństwo wdrożenia przez rozmówcę trwałej zmiany.
Co istotne w DM przyjmujemy, że każdy człowiek posiada określone zasoby, jest zdolny do zmiany oraz dysponuje własnymi pomysłami na rozwiązanie problemu. Od pomagającego zaś oczekujemy postawy akceptującej ciekawości.
Co definiuje DM na tyle, że wyróżniono go jako odrębną metodę?
W DM umiejętnie połączono Ducha DM z konkretnymi narzędziami. Fascynujące jest to, że zdołano zarówno ducha metody wykazać przez konkrety, jak i techniczne, konkretne narzędzia "uduchowić", to moim zdaniem stanowi o wyjątkowości metody.
To co ja uważam, za mocną stronę DM to również fakt, że metoda nie tylko opisuje pożądany stan, określa cechy relacji czy definiuje cechy osoby pomagającej (empatyczny, uważny itd.) ale w DM dostajemy konkretne, opisane metodologicznie narzędzia, które pozwalają ten stan osiągnąć.
Przykładowo kiedy jest mowa o empatii dostajemy jednocześnie narzędzie jakim jest odzwierciedlenie, pozwalające utrzymać uwagę na rzeczywistości rozmówcy, jego potrzebach, emocjach, wartościach, a więc w konsekwencji rzeczywiście poznać perspektywę rozmówcy (być empatycznym).
Empatia nie oznacza tu identyfikacji z rozmówcą, ani konieczności posiadania podobnych doświadczeń. To trafne rozumienie doświadczeń i punktu widzenia rozmówcy oraz umiejętne komunikowanie tego zrozumienia poprzez odzwierciedlenia, których możemy się nauczyć.
Czy DM znajduje zastosowanie w pracy z ofiarami handlu ludźmi?
DM znajduje swoje zastosowanie wszędzie tam gdzie odbywa się praca w relacji z drugim człowiekiem, szczególnie w rożnych obszarach pracy socjalnej, pedagogicznej, psychologicznej czy psychoterapeutycznej. DM jest elastyczny; można go stosować jako samodzielną interwencję lub element innego rodzaju terapii.
Oczywiście nie jest to metoda na wszystko, wszędzie i zawsze. DM nie jest też zestawem technik, których używa się na kimś - to sposób bycia z drugą osobą.
Skuteczność DM, również m.in. w pracy z ofiarami handlu ludźmi, została zweryfikowana, a od 1983, kiedy opublikowano pierwszy artykuł nt. DM wykonano ponad 2500 badań i 225 metaanaliz nt. skuteczności DM.
Co z punktu widzenia problematyki pracy z ofiarami handlu ludźmi jest kluczowe w tej metodzie?
Trudno wymienić jakieś pojedyncze elementy.
Praca w oparciu o DM to przywrócenie poczucia własnej wartości, sprawczości, skuteczności, autonomii. I nie jest to tylko efekt prowadzonych działań, ale taki sposób bycia i prowadzenia dialogu, aby rozmówca rzeczywiście zauważał i odczuwał te swoje cechy już w kontakcie z pomagającym.
Czy do pracy z ofiarami handlu ludźmi DM nie jest, nazwijmy to, "za miękki"?
Jeśli przez "miękki" rozumiemy niekonfrontacyjny, to tak, konfrontacja jest sprzeczna z DM.
Po przeciwległej stronie konfrontacji leży praca w Duchu DM z zastosowaniem narzędzi DM.
Osobiście nie znam jednak mocniejszej siły niż siła dobrego słowa.
Twórcy DM - prof. Miller i dr Rollnick w swojej książce "Dialog Motywujący. Jak pomóc ludziom w zmianie" podają, że zgodnie z badaniami ludzie są bardziej skłonni spędzać czas z tymi, którzy dostrzegają i dowartościowują ich mocne strony, częściej im ufają, słuchają ich i są z nimi szczerzy.
Dlatego też jednym z podstawowych narzędzi DM jest dowartościowanie (nie mylić z chwaleniem z oceną). Dowartościowania wpływają na lepsze rozumienie się nawzajem, zwiększają uważność naszego rozmówcy na treści, którymi chcemy się z nimi podzielić, mogą też wpłynąć na zmniejszanie „nastawienie obronnego” rozmówcy wobec trudnych treści, angażują naszego rozmówcę w relację z nami. To wszystko, w mojej ocenie, to mocne i konkretne aspekty metody.
Wiedza ta również jest poparta Państwa doświadczeniami?
Zdecydowanie tak. Dialog Motywujący w praktyce pracy z ofiarami handlu ludźmi od lat stosuje siostra Anna Bałchan - certyfikowana trenerka PIDM, która od 1999 roku zajmuje się pomocą osobom uwikłanym w prostytucję, od 2010 swoją działalność prowadzi poprzez Stowarzyszenie Po MOC, którego jest prezeską.
Doświadczenia potwierdzają, że pierwszym krokiem w praktycznym stosowaniu DM jest powstrzymanie u siebie odruchu naprawiania. Brzmi to może zaskakująco, ale to rzeczywiście znaczący element w DM. O ile sama gotowość czy potrzeba niesienia pomocy nie jest niczym negatywnym to problem może zaistnieć w zależności od tego jak tę chęć zamanifestujemy wobec rozmówcy.
Najkrócej mówiąc jeśli założymy, że powinniśmy namówić daną osobę do zrobienia tego, co, naszym zadaniem, zrobić należy - najprawdopodobniej w odpowiedzi uzyskamy negowanie, przerywanie, ignorowanie czy nawet wrogość, zgodnie z zasadą, że nacisk budzi opór.
Jednak trudno sobie wyobrazić, że w rozmowie pomiędzy osobą pomagająca a osobą potrzebującą pomocy uciekniemy od udzielenia wskazówek czy porad?
Tak i nie ma potrzeby uciekać. W DM został opracowany również sposób udzielania porad, polegający na schemacie WDW czyli wydobądź-dostarcz-wydobądź (inna nazwa: zapytaj, zaproponuj, zapytaj). Podobnie jest z pytaniami. Przy dużym akcencie na odzwierciedlenia, pamiętając o tym, że dobre odzwierciedlające słuchanie na ogół skłania ludzi do kontynuowania mówienia i pogłębiania swoich rozważań - w DM nie uciekam również od pytań, po prostu zadajemy je w określonych momentach, używając świadomie pytań zamkniętych i otwartych.
Jak i gdzie można nauczyć się DIALOGU MOTYWUJĄCEGO?
Polski Instytut Dialogu Motywującego prowadzi STUDIUM DM. Grupy szkoleniowe startują w lutym i we wrześniu każdego roku. Na stronie instytutu www.pidm.pl można znaleźć informacje o aktualnych naborach. Zapraszamy.
Odpowiedzi udzieliła:
Monika Meinhart - Burzyńska
trener i superwizor POLSKIEGO INSTYTUTU DIALOGU MOTYWUJĄCEGO,
członkini MINT – Międzynarodowego Stowarzyszenia Trenerów Dialogu Motywującego.