1. Mija Rok od śmierci Kamilka z Częstochowy, wiemy że ustawodawca podjął kroki w celu zabezpieczenia naszych najmłodszych obywateli w postaci nowelizacji przepisów w Polsce. W związku z powyższym proszę powiedzieć, jak ustawa zmienia nasza rzeczywistość?
Ustawa o ochronie małoletnich z 2023 r. wprowadza nowe rozwiązania, których nadrzędnym celem jest zwiększenie ochrony małoletnich. Są nimi między innymi wprowadzenie Standardów Ochrony Małoletnich we wszystkich podmiotach, gdzie przebywają dzieci. Zmiany dotyczą także wysłuchania dziecka, wprowadzenia kwestionariusza oceny bezpieczeństwa dziecka, który ma pomagać policjantom, pracownikom socjalnym oraz pracownikom ochrony zdrowia ocenić, czy zdrowie i życie dziecka jest zagrożona. Na mocy nowych przepisów został powołany Zespół do analizy przypadków śmierci dziecka lub doznania przez nie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, który będzie zajmował się analizą śmiertelnych przypadków krzywdzenia dzieci, by zapobiec kolejnym tragediom. Ustawa to ogromny krok w stronę zapewnienia dziecku większej ochrony, szczególnie w zakresie interdyscyplinarnej pomocy. Wsparcie w sytuacji kryzysu, doświadczenia przemocy powinno był działaniem kompleksowym, włączającym podmioty z różnych dziedzin. Ponadto, wprowadzono zmiany także w zakresie reprezentacji dziecka. W sytuacji jeśli opiekun lub rodzic nie może podjąć się funkcji przedstawicielstwa, obecnie rolę tę mogą pełnić adwokaci i radcy prawni. To pewnego rodzaju wyłączenie w sferze podmiotowej rodzica jednego z atrybutów władzy rodzicielskiej i przekazanie jej profesjonalnemu pełnomocnikowi to przełomowe rozwiązanie, które umacnia podmiotowość dziecka w postępowaniach z jego udziałem. Ustawa zatem zmienia dotychczasowe postrzeganie wielu instytucji różnych gałęzi prawa, co ma szanse na zmianę postrzegania i konieczność zwiększenia ochrony praw dzieci i osób młodych.
2. „Standardy Ochrony Praw Dzieci” to dokument wprowadzający równe zasady bezpieczeństwa dla wszystkich podmiotów posiadających kontakt z małoletnimi? Prosimy o wyjaśnienie, na czym polegają, czy można wziąć udział w szkoleniu jak je tworzyć?
Standardy Ochrony Małoletnich to dokument, którego głównym celem jest zapewnienie dzieciom bezpieczeństwa w każdej przestrzeni, w której przebywa małoletni. Stąd też, co warte podkreślenia jest, że nie będą one obowiązywać jedynie w szkole, czy przedszkolu, ale także w szpitalu, hotelu, bazach noclegowych, obiektach sportowych. Dokument będzie określał politykę ochrony dzieci przed krzywdzeniem, zasady bezpiecznych relacji między dorosłymi a dziećmi, procedurę interwencji oraz narzędzia monitorujące. Wymogiem jest także zatrudnianie osób, od których placówka uzyskała dane z Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym oraz informacje z Krajowego Rejestru Karnego i rejestrów karalności państw trzecich w zakresie określonych przestępstw (lub odpowiadających im czynów zabronionych w przepisach prawa obcego) lub w przypadkach prawem wskazanych oświadczenia o niekaralności. Co istotne, Standardy Ochrony Małoletnich muszą być weryfikowane co dwa lata. Aktualnie, w Ministerstwie Sprawiedliwości działa Zespół do Spraw Ochrony Małoletnich, złożony z ekspertów z rożnych instytucji. Do jego zadań należy przygotowywanie wytycznych do opracowania standardów ochrony małoletnich. Podczas pracy nad ich wprowadzaniem bardzo istotny jest plan wraz z uwzględnionymi celami, które pomogą określić politykę bezpieczeństwa w sposób najbardziej adekwatny do specyfiki działalności danej palcówki. Instytucje i placówki są zobowiązane do wprowadzenia standardów od 15 lutego 2024 r.
3. W jaki sposób można zgłosić podejrzenie przestępstwa wobec dziecka do Biura Rzecznika Praw Dziecka?
Zgłoszenia do Biura Rzecznika Praw Dziecka mogą być zgłaszane za pośrednictwem formularza, który znajduje się na stronie. Już na tym etapie, do czego zachęcamy, można dołączyć dokumentację dotycząca zgłaszanej sprawy. W zgłoszeniu warto podać wszystkie formalne informacje dotyczące sprawy.
4. Na jakiej zasadzie Biuro Rzecznika Praw Dziecka współpracuje z organami ścigania i innymi instytucjami w celu ochrony dzieci przed przestępstwami?
Biuro Rzecznika Praw Dziecka to organ konstytucyjny, podejmuje działania zgodnie z ustawowymi kompetencjami, chroniąc dobro każdego dziecka w Polsce. Jedną z nich jest współpraca z instytucjami. Rzecznik Praw Dziecka może zatem żądać od organów władzy publicznej, organizacji lub instytucji złożenia wyjaśnień́, udzielenia informacji lub udostępnienia akt i dokumentów, zgłosić́ udział w postępowaniach przed Trybunałem Konstytucyjnym wszczętych na podstawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich lub w sprawach skargi konstytucyjnej, dotyczących praw dziecka oraz brać udział w tych postepowaniach. Rzecznik Praw Dziecka może także występować́ do Sądu Najwyższego z wnioskami w sprawie rozstrzygnięcia rozbieżności wykładni prawa w zakresie przepisów prawnych dotyczących praw dziecka, wnieść kasację albo skargę kasacyjną od prawomocnego orzeczenia, żądać wszczęcia postępowania wsprawach cywilnych oraz wziąć udział w toczącym się już postępowaniu – na prawach przysługujących prokuratorowi. Dotyczy to także możliwości wzięcia udział w toczącym się już postępowaniu w sprawach nieletnich, żądania wszczęcia przez uprawnionego oskarżyciela postępowania przygotowawczego w sprawach o przestępstwa. Ponadto, Rzecznik Praw Dziecka może również zwracać się do właściwych organów, organizacji lub instytucji o podjęcie działań na rzecz dziecka z zakresu ich kompetencji. Te oraz inne możliwości działania Rzecznika mają za zadnie ochronić interes dziecka, dbać o jego bezpieczeństwo, rozwój, przede wszystkim słuchać głosu najmłodszych.
5. Czy istnieją dedykowane linie telefoniczne lub platformy internetowe, gdzie dzieci i młodzież mogą anonimowo zgłaszać przypadki przestępstw lub niepokojących sytuacji?
Przestępstwa lub niepokojące sytuacje dzieci mogą zgłaszać za pośrednictwem bezpłatnego, czynnego całodobowo Dziecięcego Telefonu Zaufania (800 12 12 12). Można to zrobić anonimowo, nie ma konieczności podawania danych osobowych. Dziecko może rozpocząć rozmowę podając nick. Zgłoszenie może dotyczyć każdej sprawy, w której dochodzi do naruszenia dobra dziecka lub może być na to narażone.
6. Jakiego rodzaju wsparcie psychologiczne i prawne jest oferowane dzieciom i gdzie mogą je uzyskać, które padły ofiarą przestępstw na tle seksualnym, w tym handlu ludźmi?
Jedną z form wsparcia psychologicznego i prawnego jest działalność Centrów Pomocy Dzieciom, stworzone na wzór Barnahus, których podstawą działań i podejmowanych decyzji jest najlepiej pojęty interes dziecka. To specjalistyczne placówki, które opierają się na udzielaniu interdyscyplinarnej pomocy dzieciom pokrzywdzonym przestępstwem i ich rodzinom lub opiekunom, a także profesjonalistom pomagającym dzieciom krzywdzonym. Wieloaspektowa może przede wszystkim wesprzeć dziecko i jego najbliższych, zmniejszyć społeczne i psychiczne konsekwencje przemocy, poprawić funkcjonowanie dziecka i jego opiekuna w sytuacji kryzysu oraz w przyszłości. Warto podkreślić, że Centra Pomocy Dzieciom oferują również przestrzeń przyjaznego przesłuchania dla dzieci, które są przesłuchiwane w procedurach karnych. Pomoc może być świadczona w aspekcie pomocy psychologicznej indywidualnej oraz grupowej, medycznej, psychiatrycznej i prawnej. Interdyscyplinarne wsparcie zapewnia kompleksowe podejście w danej sprawie, co obejmuje także działanie zespołu placówki z lokalnymi służbami. 3 czerwca Minister Sprawiedliwości ogłosił 10 otwartych konkursów ofert na zadania ze środków Funduszu Sprawiedliwości na lata 2025-2026, których celem jest utworzenie i prowadzenie Centrów Pomocy Dzieciom.
Ustawa o ochronie małoletnich z 2023 r. wprowadza nowe rozwiązania, których nadrzędnym celem jest zwiększenie ochrony małoletnich. Są nimi między innymi wprowadzenie Standardów Ochrony Małoletnich we wszystkich podmiotach, gdzie przebywają dzieci. Zmiany dotyczą także wysłuchania dziecka, wprowadzenia kwestionariusza oceny bezpieczeństwa dziecka, który ma pomagać policjantom, pracownikom socjalnym oraz pracownikom ochrony zdrowia ocenić, czy zdrowie i życie dziecka jest zagrożona. Na mocy nowych przepisów został powołany Zespół do analizy przypadków śmierci dziecka lub doznania przez nie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, który będzie zajmował się analizą śmiertelnych przypadków krzywdzenia dzieci, by zapobiec kolejnym tragediom. Ustawa to ogromny krok w stronę zapewnienia dziecku większej ochrony, szczególnie w zakresie interdyscyplinarnej pomocy. Wsparcie w sytuacji kryzysu, doświadczenia przemocy powinno był działaniem kompleksowym, włączającym podmioty z różnych dziedzin. Ponadto, wprowadzono zmiany także w zakresie reprezentacji dziecka. W sytuacji jeśli opiekun lub rodzic nie może podjąć się funkcji przedstawicielstwa, obecnie rolę tę mogą pełnić adwokaci i radcy prawni. To pewnego rodzaju wyłączenie w sferze podmiotowej rodzica jednego z atrybutów władzy rodzicielskiej i przekazanie jej profesjonalnemu pełnomocnikowi to przełomowe rozwiązanie, które umacnia podmiotowość dziecka w postępowaniach z jego udziałem. Ustawa zatem zmienia dotychczasowe postrzeganie wielu instytucji różnych gałęzi prawa, co ma szanse na zmianę postrzegania i konieczność zwiększenia ochrony praw dzieci i osób młodych.
2. „Standardy Ochrony Praw Dzieci” to dokument wprowadzający równe zasady bezpieczeństwa dla wszystkich podmiotów posiadających kontakt z małoletnimi? Prosimy o wyjaśnienie, na czym polegają, czy można wziąć udział w szkoleniu jak je tworzyć?
Standardy Ochrony Małoletnich to dokument, którego głównym celem jest zapewnienie dzieciom bezpieczeństwa w każdej przestrzeni, w której przebywa małoletni. Stąd też, co warte podkreślenia jest, że nie będą one obowiązywać jedynie w szkole, czy przedszkolu, ale także w szpitalu, hotelu, bazach noclegowych, obiektach sportowych. Dokument będzie określał politykę ochrony dzieci przed krzywdzeniem, zasady bezpiecznych relacji między dorosłymi a dziećmi, procedurę interwencji oraz narzędzia monitorujące. Wymogiem jest także zatrudnianie osób, od których placówka uzyskała dane z Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym oraz informacje z Krajowego Rejestru Karnego i rejestrów karalności państw trzecich w zakresie określonych przestępstw (lub odpowiadających im czynów zabronionych w przepisach prawa obcego) lub w przypadkach prawem wskazanych oświadczenia o niekaralności. Co istotne, Standardy Ochrony Małoletnich muszą być weryfikowane co dwa lata. Aktualnie, w Ministerstwie Sprawiedliwości działa Zespół do Spraw Ochrony Małoletnich, złożony z ekspertów z rożnych instytucji. Do jego zadań należy przygotowywanie wytycznych do opracowania standardów ochrony małoletnich. Podczas pracy nad ich wprowadzaniem bardzo istotny jest plan wraz z uwzględnionymi celami, które pomogą określić politykę bezpieczeństwa w sposób najbardziej adekwatny do specyfiki działalności danej palcówki. Instytucje i placówki są zobowiązane do wprowadzenia standardów od 15 lutego 2024 r.
3. W jaki sposób można zgłosić podejrzenie przestępstwa wobec dziecka do Biura Rzecznika Praw Dziecka?
Zgłoszenia do Biura Rzecznika Praw Dziecka mogą być zgłaszane za pośrednictwem formularza, który znajduje się na stronie. Już na tym etapie, do czego zachęcamy, można dołączyć dokumentację dotycząca zgłaszanej sprawy. W zgłoszeniu warto podać wszystkie formalne informacje dotyczące sprawy.
4. Na jakiej zasadzie Biuro Rzecznika Praw Dziecka współpracuje z organami ścigania i innymi instytucjami w celu ochrony dzieci przed przestępstwami?
Biuro Rzecznika Praw Dziecka to organ konstytucyjny, podejmuje działania zgodnie z ustawowymi kompetencjami, chroniąc dobro każdego dziecka w Polsce. Jedną z nich jest współpraca z instytucjami. Rzecznik Praw Dziecka może zatem żądać od organów władzy publicznej, organizacji lub instytucji złożenia wyjaśnień́, udzielenia informacji lub udostępnienia akt i dokumentów, zgłosić́ udział w postępowaniach przed Trybunałem Konstytucyjnym wszczętych na podstawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich lub w sprawach skargi konstytucyjnej, dotyczących praw dziecka oraz brać udział w tych postepowaniach. Rzecznik Praw Dziecka może także występować́ do Sądu Najwyższego z wnioskami w sprawie rozstrzygnięcia rozbieżności wykładni prawa w zakresie przepisów prawnych dotyczących praw dziecka, wnieść kasację albo skargę kasacyjną od prawomocnego orzeczenia, żądać wszczęcia postępowania wsprawach cywilnych oraz wziąć udział w toczącym się już postępowaniu – na prawach przysługujących prokuratorowi. Dotyczy to także możliwości wzięcia udział w toczącym się już postępowaniu w sprawach nieletnich, żądania wszczęcia przez uprawnionego oskarżyciela postępowania przygotowawczego w sprawach o przestępstwa. Ponadto, Rzecznik Praw Dziecka może również zwracać się do właściwych organów, organizacji lub instytucji o podjęcie działań na rzecz dziecka z zakresu ich kompetencji. Te oraz inne możliwości działania Rzecznika mają za zadnie ochronić interes dziecka, dbać o jego bezpieczeństwo, rozwój, przede wszystkim słuchać głosu najmłodszych.
5. Czy istnieją dedykowane linie telefoniczne lub platformy internetowe, gdzie dzieci i młodzież mogą anonimowo zgłaszać przypadki przestępstw lub niepokojących sytuacji?
Przestępstwa lub niepokojące sytuacje dzieci mogą zgłaszać za pośrednictwem bezpłatnego, czynnego całodobowo Dziecięcego Telefonu Zaufania (800 12 12 12). Można to zrobić anonimowo, nie ma konieczności podawania danych osobowych. Dziecko może rozpocząć rozmowę podając nick. Zgłoszenie może dotyczyć każdej sprawy, w której dochodzi do naruszenia dobra dziecka lub może być na to narażone.
6. Jakiego rodzaju wsparcie psychologiczne i prawne jest oferowane dzieciom i gdzie mogą je uzyskać, które padły ofiarą przestępstw na tle seksualnym, w tym handlu ludźmi?
Jedną z form wsparcia psychologicznego i prawnego jest działalność Centrów Pomocy Dzieciom, stworzone na wzór Barnahus, których podstawą działań i podejmowanych decyzji jest najlepiej pojęty interes dziecka. To specjalistyczne placówki, które opierają się na udzielaniu interdyscyplinarnej pomocy dzieciom pokrzywdzonym przestępstwem i ich rodzinom lub opiekunom, a także profesjonalistom pomagającym dzieciom krzywdzonym. Wieloaspektowa może przede wszystkim wesprzeć dziecko i jego najbliższych, zmniejszyć społeczne i psychiczne konsekwencje przemocy, poprawić funkcjonowanie dziecka i jego opiekuna w sytuacji kryzysu oraz w przyszłości. Warto podkreślić, że Centra Pomocy Dzieciom oferują również przestrzeń przyjaznego przesłuchania dla dzieci, które są przesłuchiwane w procedurach karnych. Pomoc może być świadczona w aspekcie pomocy psychologicznej indywidualnej oraz grupowej, medycznej, psychiatrycznej i prawnej. Interdyscyplinarne wsparcie zapewnia kompleksowe podejście w danej sprawie, co obejmuje także działanie zespołu placówki z lokalnymi służbami. 3 czerwca Minister Sprawiedliwości ogłosił 10 otwartych konkursów ofert na zadania ze środków Funduszu Sprawiedliwości na lata 2025-2026, których celem jest utworzenie i prowadzenie Centrów Pomocy Dzieciom.